Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Emine Yağmur Zorbozan, psikiyatrik ilaçların güncel psikiyatri anlayışındaki yerini, kimlerin bu ilaçlara ihtiyaç duyduğunu, yan etkilerini ve kullanım sırasında dikkat edilmesi gerekenları anlattı. Ayrıca, ilaçlarla ilgili yaygın yanlış inanışlara da dikkat çekti.
Psikiyatrik Sorunlar ve İlaç Kullanımı
Dr. Zorbozan, günümüzde psikofarmakolojinin ciddi bir gelişim gösterdiğini belirterek, "Psikiyatri artık sadece Freudyen bir ekol değil; beyin odaklı, nörobilim temelli ve ilaç tedavilerinin ön planda olduğu bir anlayışa sahip." dedi. Psikiyatrların ilaç yazabileceğini ifade eden Zorbozan, “Psikiyatrik ilaçlar kullanmak için kişinin çok ciddi bir akıl rahatsızlığına sahip olması gerekmez. Depresyon ve anksiyete bozukluğu da psikiyatrik bir hastalıktır ve bu durumlarda ilaçlara ihtiyaç duyulabilir.” şeklinde konuştu.
Psikiyatrik ilaçların yalnızca psikiyatrik bozukluklarda değil, aynı zamanda nöropatik ağrı tedavisi, migren, kronik yorgunluk ve kanser hastalarının ağrı tedavisinde de kullanılabileceğini vurgulayan Zorbozan, “Bazı psikiyatrik bozukluklar ise sadece psikoterapilerle tedavi edilebilir.” dedi. Sosyal fobiler, ilişki sorunları ve evlilik problemleri gibi durumların ilaç tedavisi olmadan da ele alınabileceğine dikkat çekti.
İlaç Kullanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler
Psikiyatrik ilaçlar kullanılırken dikkat edilmesi gereken gıda ve maddelere değinen Dr. Zorbozan, alkolün önemli bir tehlike olduğunu belirtti. Alkolün, psikiyatrik ilaçlarla metabolize olurken karaciğer üzerindeki etkilerine dikkat çeken Zorbozan, “Alkol ve psikiyatrik ilaçların birlikte kullanımı karaciğeri yorabilir. Ayrıca, alkol de beyin etkili bir madde olduğu için ikili etkileşim söz konusu olabilir.” ifadelerini kullandı.
Zorbozan, çoklu antidepresan kullanımı olan bireylerin yoğun peynir tüketiminden uzak durması gerektiğini de hatırlattı. Ayrıca, lityum kullananların tuzlu gıdalardan kaçınması ve bol sıvı alması gerektiğini vurguladı.
Yan Etkiler ve Zamanlama
Dr. Zorbozan, psikiyatrik ilaçların bazı yan etkileri olduğunu dile getirerek, "Bu ilaçlar insan hayatında yan etkiler yaratabilir." dedi. İlaçların ilk kullanıma başlandığında yan etkilerin ortaya çıktığını belirten Zorbozan, "Ağız kuruluğu, kabızlık ve mide bulantısı gibi belirtiler görülebilir. Kişi, faydalı etkiyi zamanla görmeye başlar ve bu süreçte sabırlı olmak çok önemlidir." şeklinde konuştu.
Kişiye Özel İlaç Seçimi
Psikiyatrik ilaçların kişiye özel olarak seçildiğini ve etkileri ile yan etkilerinin hekim kontrolünde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Zorbozan, bazı antidepresanların uyku düzeni üzerinde olumsuz etkileri olabileceğini vurguladı. Bu tür ilaçların genellikle REM uykusunun süresini kısaltabileceğini ifade etti.
Bazı ilaçların ise uykuyu artırma etkisine sahip olduğunu not eden Zorbozan, "Dürtüselliği fazla olan hastalarda yoğun uyku yapma gibi sedatif yan etkileri olabilir. Bu ilaçlar, hekim tarafından hastanın ihtiyaçlarına göre belirlenir." dedi.
Psikiyatrik ilaçların kilo aldırdığı, duyguları ortadan kaldırdığı ve bağımlılık yaptığı gibi yanlış inanışların da bulunduğunu hatırlatan Zorbozan, özellikle sanal ortamda bu tür yanlış bilgilerin sıkça yayıldığını belirtti. “Eğer bir yan etki ile karşılaşırsanız veya kafanızda soru işareti oluşursa, ilacı reçete eden hekimle iletişime geçmelisiniz.” şeklinde uyarıda bulundu.
