İstanbul Bilgi Üniversitesi tarafından yürütülen ve Avrupa Komisyonu Jean Monnet Mükemmeliyet Merkezleri Programı tarafından desteklenen RESAID Projesi, "Oyunlaştırma ve RESAID Deneyimi: Dijital Çağda Bilgi Temelli Güçlendirmek" başlıklı çevrimiçi etkinlikte kamuya tanıtıldı. Pandemi süreci boyunca infodemi ve bilgi düzensizlikleri üzerine çalışan RESAID ekibi, bireyleri dijital dünyada güçlendirmeyi amaçlayan dijital oyunlar ve açık erişim ders içerikleri hakkında detaylı bilgiler sundu.
‘Bilgiye erişim temel bir haktır’
Etkinliğin açılışında konuşan Bilgi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Pınar Uyan Semerci, günümüzdeki durumu "çoklu krizler çağı" olarak tanımladı. Bilgi düzensizliğinin, insanların sadece doğru bilgiye değil, diğer tüm haklarına erişimini kısıtlayan temel bir kriz olduğunu vurguladı. Bu bağlamda, bilgi düzensizlikleri ile mücadelede bireyden başlayarak toplumsal katmanlara yayılan bir dirençlilik modeli oluşturma hedefinde olduklarını belirtti. Mücadelenin merkezine ise insan haklarını koyduklarını ifade etti.
Dezenformasyona karşı ‘Psikolojik Aşılama’
Projenin yürütücüsü Prof. Dr. Emre Erdoğan, konuşmasında 2025 Küresel Riskler Raporu’na atıfta bulunarak, önümüzdeki iki yılın en büyük riskinin mezenformasyon ve dezenformasyon olduğunu belirtti. Yasal düzenlemelerin veya yalnızca "doğrusu budur" demenin artık yetersiz kaldığını vurgulayan Erdoğan, "Tıpkı bir aşı gibi, bireyleri manipülasyon riskinin azaltılmış bir dozu ile, simülasyonlar ve oyunlar aracılığıyla doğrudan karşı karşıya bırakarak bağışıklık kazanmalarını hedefliyoruz" dedi. Bu bağlamda, oyunların öğrenmeyi sağlayan güvenli alanlar yarattığını vurguladı.
Oyunlaştırılmış çevrimiçi açık ders (MOOC)
Proje kapsamında Türkçe, İngilizce ve Fince olarak hazırlanan eğitim platformu, bilgi düzensizliklerine ilişkin temel kavramlar, yanlış bilgiye inanmanın psikolojik temelleri, hibrit savaş ve doğrulama yöntemleri gibi konuları içeren yedi ders sunmaktadır. Bu dersleri tamamlayan katılımcılar, katılım belgesi almaya hak kazanıyor. Bilgi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Tuğçe Erçetin Sabuncu, platformun kullanıcının pasif bir izleyici konumundan çıkarak oyunlaştırılmış bir öğrenme deneyiminin aktif bir parçası haline geldiğini belirtti. Katılımcılar, video içine gömülü quizler ve modül sonu testleri sayesinde anlık geri bildirim alabiliyor ve kişisel profilleri üzerinden gelişimlerini ölçülebilir şekilde takip edebiliyorlar.
Dijital oyunlarla aktif öğrenme: ‘Risk almadan deneyimle’
Etkinlikte, projenin dikkat çekici çıktılarından biri olan dijital oyunlar tanıtıldı. RESAID Projesi Araştırmacısı Gökçe Uysal Gündoğdu, oyunların sadece çocuklar için değil, yetişkinler için de güçlü bir öğrenme aracı olduğunu vurguladı. Bilgi düzensizliği gibi karmaşık konularda teorik bilginin tek başına yeterli olmadığını belirten Gündoğdu, oyunların katılımcılara "hata yapabilecekleri güvenli bir alan" sunduğunu ifade etti.
Proje kapsamındaki Catch and Match (Yakala ve Eşle) oyunu, kullanıcıların “troll”, “bot”, “influencer” gibi dijital dünyadaki aktörlerin davranış örüntülerini tanımalarını sağlıyor. Oyuncular, ipuçlarını ve dijital ayak izlerini takip ederek içeriğin arkasındaki aktörü tespit etmeye çalışıyorlar.
Ayrıca, oyuncunun kurgusal bir ada ülkesini yönettiği stratejik bir simülasyon olan InfoChief (Bilgi Şefi) oyunu, bilgi şefi olan oyuncunun kriz anlarında "güvenlik" ve "özgürlük" arasındaki hassas dengeleri kurmaya çalışmasına olanak tanıyor. Oyun, alınan kararların kısa vadede sorunu çözse bile uzun vadede toplumsal güveni nasıl sarsabileceğini göstererek kullanıcıyı kararlarının bedelleriyle yüzleştiriyor.
Bireyi merkeze alan ve kendi yankı odalarıyla yüzleştiren Fanus oyununda ise kullanıcılar, en çok siyaset konuştukları kişileri ve bu kişilerin görüşlerinin kendilerine ne kadar benzediğini sisteme giriyor. Oyun, bu verileri görselleştirerek kişinin ne kadar dar bir "fanus" içinde yaşadığını ve sadece kendi sesini duyup duymadığını somut bir şekilde ortaya koyuyor.
Ayrıca, açık kaynaklı The Misinformation Game’in bir uyarlaması olan Sparkline oyunu, iklim krizi ve orman yangınları temasına odaklanıyor. Oyuncular, sansasyonel içeriklerle etkileşime girdikçe takipçi sayılarını artırırken güvenilirlik puanlarını kaybetme riskiyle yüzleşiyor. Oyun, sosyal medyadaki "popülerlik" ve "doğruluk" arasındaki gerilimi deneyimletmeyi amaçlıyor.
RESAID Projesi kapsamında açık erişim olarak paylaşılan tüm derslere, politika belgelerine ve oyunlara resaid.bilgi.org.tr adresinden ulaşılabiliyor.
