Türkiye'de milyonlarca öğrenci, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sınavı için 13 Haziran'da ve Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) için 20-21 Haziran tarihlerinde ter dökecek. Uzun süre devam eden hazırlık süreçlerinin sonunda, bu önemli sınavların sonucunda öğrencilerin gelecekleri belirlenecek. Uzmanlar, sınavlara sayılı günler kala akademik hazırlığın yanı sıra psikolojik dayanıklılık ve doğru beslenmenin de başarı üzerinde etkili olduğunu vurguluyor.
Yeditepe Üniversitesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bölümü öğretim üyesi Dr. Pınar Aylin Kaya, sınav kaygısının yönetilebilir bir duygu olduğunu ifade etti. Kaya, sınav kaygısının bilişsel ve bedensel olmak üzere iki boyutta ortaya çıktığını belirterek, 'Bu sınavı geçemezsem?', 'Herkes benden daha iyi çalıştı' gibi olumsuz düşüncelerin bilişsel boyutu kapsadığını vurguladı. Bedensel boyut ise, çarpıntı, terleme gibi fiziksel belirtileri içeriyor. Kaya, belirli bir seviyede kaygının performansı artırabileceğini belirtiyor.
Öğrencilere, sınav döneminde yeni konular öğrenmeye çalışmak yerine mevcut bilgileri pekiştirmeleri önerilmektedir. Bu süreçte günlük yaşam düzenlerinin korunması büyük önem taşımaktadır. Kaya, belirsizliğin kaygıyı artırdığını, düzenin ise zihni sakinleştirdiğini söyleyerek, öğrencilerin günlerini planlamalarını, çalışma ve dinlenme saatlerini belirlemelerini tavsiye etti. Uzun saatler boyunca kesintisiz çalışmak yerine belirli aralıklarla yoğunlaşmanın daha etkili olduğunu düşünen Kaya, yeterli uyku almanın da sınav başarısı açısından kritik bir öneme sahip olduğunu belirtti.
Öğrencilerin sınav gününde rahatlamaları için nefes tekniklerinin etkili olabileceğini belirten Kaya, derin nefes alma uygulamalarının kaygıyı azaltabileceğini ifade etti. Olumsuz düşüncelerin sorgulanmasının önemine dikkat çekerken, 'Bu sınavı geçemezsem hayatım biter' düşüncesi yerine 'Bu sınav önemli ama hayatımın tek belirleyicisi değil' şeklinde düşünmenin öğrencinin üzerindeki baskıyı azaltabileceğini vurguladı.
Sınav sırasında öğrencilerin ilk birkaç dakikalarını sakinlik sağlamak için kullanmaları gerektiğini belirten Kaya, soru kitapçığını hızla gözden geçirmenin zaman yönetimi açısından faydalı olacağını ifade etti. 'Bildiklerimi unuttum' hissinin yaygın bir durum olduğunu kaydeden Kaya, takıldıkları sorularda ilerlemelerini ve diğer sorulara yönelmelerini tavsiye etti.
Ebeveynlere de önemli tavsiyelerde bulunan Kaya, sınav sürecinde ailelerin tutumlarının öğrenciler üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirtti. Ebeveynlerin başarı baskısı oluşturmak yerine, çocuklarının çabalarını takdir etmeleri gerektiğini vurguladı. 'Bu sınavı kazanmalısın' yerine 'Elinden geleni yaptın, bu yeterli' yaklaşımı öğrencinin güven duygusunu pekiştirecektir. Evin içinde sınav konusunun sürekli gündemde tutulmasının kaygıyı artırabileceğini ekledi.
Yeditepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Başkanı Doç. Dr. Binnur Okan Bakır, sınav öncesi günlerde beslenme düzeninde ani değişiklikler yapılmaması gerektiğini belirtti. Sınavdan 3-4 gün önce tüketilen gıdalara dikkat edilmesi gerekliliğini vurgulayan Bakır, besin zehirlenmesi riskine karşı güvenilir olmayan yerlerden yemek tüketilmemesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca, daha önce denenmemiş yeni gıdaların bu dönemde tercih edilmemesi gerektiğini söyledi.
Su tüketimi ve dengeli bir kahvaltının da başarıyı destekleyen unsurlar arasında yer aldığını belirten Bakır, öğrencilerin sınavdan önce yeterince su içmeleri gerektiğini, ancak sınav sabahı su tüketiminden kaçınmalarını önerdi. Kahvaltının mutlaka yapılması gerektiğini ifade eden Bakır, kan şekerini dengede tutacak kompleks karbonhidratların tercih edilmesini tavsiye etti. Tam buğday ekmeği, çavdar, yulaf ve sebzelerin uygun seçenekler arasında olduğunu vurguladı. Aynı zamanda yumurta ve peynir gibi protein kaynaklarının da kahvaltıda yer alması gerektiğini ekledi.
Sınavdan bir gün önce ağır ve yağlı yemeklerden kaçınılması gerektiğini belirten Bakır, ağır yağlı, kızartılmış ve tuzlu yiyeceklerin uyku kalitesini olumsuz etkileyebileceğini kaydetti. Bakır, 'İyi bir uyku, sınav sabahına zinde başlamak için en önemli unsurlardan biridir. Bu nedenle sınav öncesi akşam hafif ve dengeli bir yemek tercih edilmelidir' şeklinde konuştu.
