Türkiye’nin Akdeniz kıyılarındaki en değerli doğal yaşam alanlarından biri olan Fethiye kumsalları, her yıl iribaşlı deniz kaplumbağalarının (Caretta caretta) yuvalama mücadelesine sahne olmaktadır. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü, deniz kaplumbağalarının korunması ve popülasyonlarının izlenmesi amacıyla yürüttüğü çalışmalarını 2026 yılında da sürdüreceğini bildirmiştir.
Pamukkale Üniversitesi’nden Dr. Doğan Sözbilen’in yürütücülüğündeki projede, Üsküdar Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Doğukan Mutlu da yer almaktadır. Üsküdar Üniversitesi’nden gönüllü öğrencilerin de destek verdiği saha çalışmaları, Fethiye-Göcek Özel Çevre Koruma Bölgesi’ndeki Caretta caretta yuvalarını izlemekte, yuvalama alanlarını korumakta ve yavruların denize sağlıklı biçimde ulaşabilmesini sağlamak için gerekli önlemleri almaktadır.
Yuva sayılarında düşüş olmaması sevindirici
Üsküdar Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Doğukan Mutlu, yuvalama kumsallarında hem biyolojik hem de genetik çalışmaların aralıksız sürdüğünü belirterek, elde ettikleri verilere göre Caretta caretta yuva sayılarında bir düşüş yaşanmamasının sevindirici olduğunu açıkladı. Dr. Mutlu, bu durumun koruma çalışmalarının uzun vadede meyvesini verdiğini ve deniz kaplumbağalarının bu kumsalları kullanmaya devam ettiğini gösterdiğini vurguladı.
Koruma çalışmaları ve insan faktörü
Yürütülen koruma faaliyetleri kapsamında yuvaların tespiti, kafeslenmesi ve yavruların denize güvenle ulaşması sağlanmaktadır. Ancak araştırma ekibi, kumsallardaki yoğun insan baskısına da dikkat çekiyor. Karaot plajında, özellikle Akgöl bölgesindeki yuvalama kumsalına yapılan kontrolsüz araç girişleri, hassas yuvalama alanları için ciddi bir risk oluşturmaktadır.
Sürdürülebilir turizm ve kumsalın geleceği
Turizmin sürdürülebilirliği, temel olarak dayandığı doğal çevrenin ne kadar korunduğuna bağlıdır. Fethiye kumsalları, hem turizm hem de nesli tehlike altındaki deniz kaplumbağaları için büyük önem taşımaktadır. Gündüz tatilcileri ağırlayan kumsallar, gece deniz kaplumbağalarının güvenliği için temel kurallara özen gösterilmesini gerektirmektedir. Hava karardıktan sonra kullanılan el feneri, cep telefonu ışığı veya yakılan ateşler yavruların yönünü şaşırmasına sebep olurken, yüksek ses ve gürültü anaç kaplumbağaların yumurtlamadan denize dönmesine yol açabilmektedir. Ayrıca, kumsala yerleştirilen koruma kafeslerine müdahale edilmemesi, yavruların sağlığı açısından kritik bir rol oynamaktadır.
Sahadaki araştırmacı ve gönüllüler, insan ve doğanın uyum içinde yaşaması adına sürdürülebilir turizm farkındalığı oluşturmak için bilgilendirme çalışmalarını sürdürmektedir.
