Ýzmir, 125 yýllýk hafýzasýyla kentin Kordon bölgesindeki Vasýf Çýnar Sergi Alaný’nda açtýðý Asrý 25 Geçe sergisiyle ziyaretçilerini tarihi bir yolculuða çýkarýyor. Bu sergide, saat kulesinin yapým süreci ve önünde çekilen aile fotoðraflarý ile Ýzmir’in zengin tarihî istatistikleri gözler önüne seriliyor. Sergide Mert Rüstem’in koleksiyonundan seçilen fotoðraflar, 125 yýldýr var olan Saat Kulesi’nin tanýklýğýnda Ýzmir’in hikâyesini anlatýyor.
Saat Kulesi’nin önünde fotoğraf çektiren aileler, zamanla bu mekâna geri dönerken, sergi bu nostaljik anýlara yenilik getiriyor. Asrý 25 Geçe sergisinde, kaybolan yapılar, geçmişin kıyı çizgisi ve Saat Kulesi’nin etrafında bulunan ailelerin anıları; tüm bunlar bir araya gelerek Kordon’da ziyaretçilerle buluşuyor. Ayrıca, sergi sırasında ziyaretçilere, Saat Kulesi’nin mimari özellikleri, depremler esnasındaki durumu ve restorasyon süreci hakkında bilgiler veriliyor. Gümüþ maket ve saat mekanizması da sergideki diğer dikkat çekici unsurlar arasında. Rüstem’in koleksiyonundan elde edilen fotoğraflar, İzmir’in geçirdiği dönüşümü gözler önüne seriyor.
125 Yıllık Hikaye ve Serginin Anlamı
Serginin adının, Saat Kulesi’nin ortaya çıkış hikayesinden ve geçen 125 yıldan geldiğini belirten İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi, Tanıtım ve Turizm Dairesi Başkanı Ayşegül Güngören, bu yılların kendileri için çok önemli olduğunu ifade etti. Güngören, “Serginin adını ‘Asrý 25 Geçe’ koyduk. Saat Kulesi’ni kentin taşa işlenmiş hafızası olarak görüyoruz,” dedi. Saat Kulesi’nin gözünden çevresindeki değişimi gözler önüne sermeyi amaçladıklarını belirten Güngören, serginin farklı kuşaklara farklı hikayeler aktaracağını da vurguladı.
Bir Aşk Hikayesi: Saat Kulesi’nin Mimarı
Saat Kulesi’nin mimari hikayesi de sergide önemli bir yer tutuyor. Yapının mimarı Raymond Charles Péré’nin İzmir ile kurduğu bağı anlatan Güngören, Péré’nin bir aşk sonucunda İzmirli olduğuna dikkat çekti. Fransız bir mimar olarak Osmanlı kentine özgü bir üslup geliştirdiğini ifade eden Güngören, “Saat Kulesi’nin yapımında hem yerli taşların hem de ithal malzemelerin kullanılması önemli bir detaydır,” diye açıkladı. Saat bölümünün Almanya Kralı Wilhelm’in hediyesi olduğunu belirterek, saat mekanizmasının bakımının uzun yıllar gönüllü bir İzmirli ustaya ait olduğunu da ekledi.
Saat Kulesi’nin Merkezdeki Rolü
Saat Kulesi’nin yalnızca mimari bir eser olmadığını vurgulayan Güngören, “125 yıldır merkezi konumunu hiç kaybetmedi, insanlar hâlâ burada buluşuyor,” dedi. Her yıl gerçekleştirilen 9 Eylül törenlerine hâlâ şahitlik eden saat kulesinin, İzmir’in yerel değerlerini temsil ettiğini belirtti. Serginin, 9 Eylül tarihine ve Vasıf Çınar Meydanı’na özellikle seçilmesinin sebebini de açıkladı. Güngören, sokak sergilerinin insanların gündelik hayatlarına dokunduğunu ve bu şekilde sanatla tanışmalarının önemli olduğunu ifade etti.
Ýzmir’in Tarihsel Modellenmesi
Serginin görsel bellek oluşturan fotoğraflarının önemli bir bölümünün koleksiyoner Mert Rüstem’in arşivinden seçildiğini belirten Rüstem, ailesinin 1897’den bu yana fotoğrafçılıkla ilgilendiğini söyledi. Saat Kulesi’nin yapılışından 2000’li yıllara kadar geçen süre zarfındaki değişimin burada izlenebileceğini, meydanda ise yalnızca Saat Kulesi, Vali Konağı ve Yalı Camii’nin sabit kaldığını ifade etti. “Meydan sürekli değişime uğradı, ama Saat Kulesi hep aynı kaldı,” diyen Rüstem, bu tarihi yapının önemini vurguladı.
Geçmiş ve Günümüz Arasında Bağlantı
Saat Kulesi’nin, kısa süre öncesine kadar İzmir’in merkezi noktasında yer aldığını belirten Rüstem, o dönemde insanların haberleşmek için çınara not bıraktıklarını, cep telefonlarının olmadığını hatırlattı. Ayrıca, sergideki fotoğrafların yalnızca kentin fiziksel dönüşümünü değil, aynı zamanda İzmirli bireylerin kişisel hafızalarını da taşıdığını vurguladı. Bu sergide öne çıkan bazı nadir fotoğrafların insanların yaşamlarına dair kesitleri sunduğunu aktardı.
Son olarak, sergi, 11 Ekim’e kadar İzmir halkıyla buluşmaya devam edecek. Böylece, konak Atatürk Meydanı’nın merkezinde yer alan Saat Kulesi, tarih içinde geçirdiği değişikliklere rağmen İzmir’in hikâyesini biriktirmeye devam ediyor.
