Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, nörogelişimsel bozuklukların çeşitli türleri, bu bozuklukların ortak belirtileri ve özellikle otizmde görülen dikkat çekici fiziksel ve davranışsal belirtiler hakkında bilgi verdi.
Nörogelişimsel Bozukluklar ve Etkileri
Nörogelişimsel bozukluklar, çocukların gelişimini etkileyen bir dizi durumu tanımlayan bir terimdir. Bu bozukluklar, bireylerin bilişsel, sosyal, dil, motor ve davranışsal gelişimlerini etkileyerek, genellikle çocukluk döneminde ortaya çıkar. Dr. Kilit, tıbbi literatürde bu bozuklukların DSM-5 tanı kriterlerine göre altı ana başlık altında incelendiğini belirtti.
Nörogelişimsel Bozukluk Türleri
Dr. Kilit, şunları ifade etti: "Nörogelişimsel bozuklukları, Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB), Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), Özgül Öğrenme Güçlüğü (disleksi ve disgrafi gibi), Dil ve İletişim Bozuklukları, Anlşıksal (zekâ) yetersizlikleri ve Motor Bozukluklar (tik bozuklukları ve Tourette sendromu gibi) olarak sıralayabiliriz." Bu bozukluklar, çocukların günlük yaşamlarını ve eğitim süreçlerini önemli ölçüde etkileyebilir.
Ortak Belirtiler
Her bir nörogelişimsel bozukluğun kendine has belirtileri olsa da, bu hastalık grubunda bazı ortak özelliklerin bulunduğunu kaydeden Dr. Kilit, belirli motor gelişimsel gerilikler ve davranışsal problemler üzerinde durdu. Çocuklarda ince ve kaba motor becerilerde gelişim gerilikleri, el yazısı yazma, düğme ilikleme gibi basit görevlerde zorluklar, denge kurma, yürüme veya koşma gibi aktivitelerde sorunlar sıkça gözlemlenebilir. Bunun yanında, günlük yaşam becerilerinde ve işlevsellikte sınırlılıklar da ortaya çıkabilir.
Kisitlı ve yoğun ilgi alanları, yeniliklere karşı direnç, tekrarlayıcı davranışlar ve takıntılı özellikler, nörogelişimsel bozuklukların ortak belirtileri arasında yer aldığı ifade edilmektedir. Bu durum, çocukların sosyal yaşamlarını ve öğrenmelerini olumsuz yönde etkileyebilir.
Otizmde Dikkat Çeken Belirtiler
Özellikle Otizm Spektrum Bozukluğu'nda hem davranışsal hem de fiziksel belirtilerin birlikte değerlendirilebileceğini belirten Dr. Kilit, "En sık karşılaşılan fiziksel bulgulardan biri parmak ucunda yürümektir. Bu durum, kaba motor gelişim farklılıklarının önemli göstergelerinden biri olarak kabul edilmektedir." dedi.
Davranışsal bulgulara da değinen Dr. Kilit, el çırpma, sallanma gibi sürekli aynı hareketlerin tekrar edilmesi, belirli konulara yönelik yoğun ve sınırlı ilgi alanlarının gelişmesi, günlük rutinlere aşırı bağımlılık ve bu rutinlerin bozulmasına karşı belirgin tepkiler verilmesi gibi özelliklerin öne çıktığını ifade etti. Bazen çocuklar, ince motor becerilerin akranlarına göre daha yavaş geliştiği ve günlük yaşam becerilerinde destek gereksinimlerinin ortaya çıktığı gözlemlenebiliyor.
Sonuç olarak, nörogelişimsel bozukluklar, çocukların gelişim süreçlerinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu tür bozuklukların erken tanı ve müdahale ile çocukların yaşam kalitesinde büyük bir fark yaratmak mümkündür.
