Son yıllarda akıllı telefon, tablet ve bilgisayarların günlük hayatta daha yoğun kullanılması, klavye ve fareyle tekrarlayan hareketlerin yapılması sonucu el hastalıklarının görülme sıklığı artmıştır. Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji, El Cerrahisi Uzmanı Dr. Mehmet Çavuş, bu durumun geçmişte daha çok ofis çalışanlarında görülen karpal tünel sendromu, tetik parmak ve baş parmak kök eklem kireçlenmesi gibi hastalıkların son yıllarda dijitalleşmenin etkisiyle gençlerde de sık görülmesine sebep olduğunu belirtmektedir. Dr. Çavuş, dijital alışkanlıkların bu şekilde devam etmesi halinde 20'li yaşlardaki hastaların oranının hızla artacağı öngörüsünde bulunmaktadır.
Geceleri Şiddetli Ağrıyla Uyanıyorsanız!
Dr. Çavuş, günümüzde ellerde en sık görülen hastalıkların başında karpal tünel sendromunun geldiğini ifade ediyor. Bu hastalık, el bileğinde dar bir kanaldan geçen median sinirin baskı altında kalmasından kaynaklanmakta ve başparmak, işaret, orta ve yüzük parmağında uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı ile kendini göstermektedir. Özellikle geceleri artan ağrı, hastayı uykusundan uyandırabilir. Bazı hastalar, sabah uyandıklarında ellerinin kendilerine ait olmadığını ya da iki beton kütleyi hareket ettirmeye çalışıyormuş gibi bir hisse kapılabilirler. Tedavi edilmediği takdirde, sinirde kalıcı hasar ve başparmak çevresindeki kaslarda erime gelişebilir.
Parmağınız "tıkk" diye açılıyorsa…
Bir diğer tehlike ise 'tetik parmak' hastalığıdır. Parmak bükme tendonunun ve geçiş yaptığı kıvrımın kalınlaşması ve ödemlenmesi sonucunda ortaya çıkan bu hastalık, parmak bükülürken veya açılırken takılma ve daha sonra "tıkk" sesiyle serbest kalma durumu yaratmaktadır. Ayrıca parmak kökünde ağrı ve küçük, sert bir şişlik hissedilebilir. Saatlerce ekranda gezinmek, sürekli mesaj yazmak gibi tekrarlayıcı hareketler bu rahatsızlığı tetikleyebilir. Eğer kilitlenme sıklık kazanırsa ve parmak diğer elle açılmak zorunda kalırsa, mutlaka doktora başvurmak gereklidir. Tedavi ile başarılı sonuçlar almak mümkündür.
Kavanoz kapağını açarken başparmağınıza ağrı saplanıyorsa…
Başparmak kök eklem kireçlenmesi veya tıp dilinde rizartroz son yıllarda artış göstermektedir. Bu hastalık, başparmağın el bileğiyle birleştiği eklemdeki kıkırdak aşınmasıyla oluşmakta ve genellikle cep telefonunun yanlış kullanımıyla tetiklenmektedir. Geniş ekranlı ve ağır telefonların tek elle tutulması, bu eklemdeki mekanik yükü artırıyor. Tekrarlayıcı zorlanmalar, başparmak kökünde ağrıya yol açarak, kavanoz kapağını açmak, anahtar çevirmek veya telefon tutmak bile zorlaşmaktadır. Dr. Çavuş, her ağrının kireçlenme anlamına gelmediğini ve uzman muayenesi ile sorunun tespit edilebileceğini vurgulamaktadır.
Ellerimizi güçlendirmek için basit ama etkili 7 önlem!
Dr. Çavuş, tedavinin gecikmesinin; hastalığın türüne ve şiddetine bağlı olarak kalıcı kas erimesine, geri dönüşü zor sinir hasarına ve ince motor becerilerinin kaybına kadar ilerleyebileceğini ifade etmektedir. Tedavi seçenekleri arasında aktivite düzenlemesi, atel kullanımı, ilaç tedavileri, enjeksiyonlar ve egzersiz gibi yöntemler bulunmaktadır. Ancak sonuç alınamayan veya ileri sinir hasarı bulunan hastalarda cerrahi yöntemlere de başvurulabilir. Dr. Çavuş, el sağlığı için basit ama etkili 7 egzersizi şu şekilde sıralamaktadır:
- Klavye ve fare (mouse) kullanırken ön kolunuzla elinizin aynı hizada olmasına dikkat edin. Gerekirse jel destekli ped veya klavye altlığı kullanın. Bileğinizi düz tutun.
- Her 30-40 dakikada bir mola vererek, ellerinizi klavyeden çekip kollarınızı aşağı doğru serbest bırakın ve yaklaşık bir dakika hafifçe sallayın.
- Telefonda tüm işlemleri başparmakla yapmak yerine iki elinizi veya işaret parmağınızı kullanın.
- Fareyi (mouse) hafif tutun, sıkmayın.
- Basit bir paket lastiğini parmaklarınızın dışına geçirip yavaşça açın ve kapatın.
- Kolunuzu dirseği bükmeden öne uzatın. Diğer elinizle parmaklarınızı nazikçe kendinize doğru çekip 10 saniye bekleyin. Ardından elinizi ters çevirerek hareketi diğer yönde tekrarlayın.
- Egzersiz sırasında ağrı, uyuşma veya yanmalarda artış gelişirse hareketi bırakın ve hekime danışın.
